admino 
ذات‌الریه یک عفونت ریوی است که می‌تواند باعث سرفه و مشکلات تنفسی شود. هر کسی ممکن است به این بیماری مبتلا شود، اما کودکان زیر دو سال و افراد بالای ۶۵ سال بیشتر در معرض خطر ابتلا به نوع شدید آن هستند. واکسن ذات‌الریه می‌تواند از بروز این بیماری جلوگیری کند.
ذات‌الریه چیست؟
ذات‌الریه معمولاً ناشی از عفونت باکتریایی استرپتوکوک پنومونیه است که به آن «استرپ» نیز گفته می‌شود و عمدتاً ریه‌ها را درگیر می‌کند. این بیماری می‌تواند توسط ویروس آنفلوآنزا، ویروس سرماخوردگی یا عفونت قارچی ریه نیز ایجاد شود. سایر عفونت‌های استرپ شامل عفونت گوش، سینوس‌ها، جریان خون و مننژیت است.
علائم ذات‌الریه عبارتند از:
- لرز
- تب
- سرفه با یا بدون خلط
- تنگی نفس
- درد قفسه سینه هنگام تنفس یا سرفه
- کاهش سطح اکسیژن خون
- سردرد
- درد عضلانی
- خستگی
- تهوع، استفراغ و اسهال
افرادی که بیماری‌های جدی دیگری دارند ممکن است به جای تب، دمای بدنشان پایین بیاید یا احساس سرما کنند و ناگهان دچار سردرگمی و ضعف شوند. عفونت‌های خون و مننژیت می‌توانند بسیار خطرناک باشند و باعث آسیب مغزی یا حتی مرگ شوند.
ذات‌الریه معمولاً از طریق تماس با افراد مبتلا منتقل می‌شود، به ویژه در محیط‌هایی مانند خانه‌های سالمندان که افراد زیادی در کنار هم زندگی می‌کنند. گاهی نیز تماس با حیوانات، مانند کار در پت‌شاپ یا کلینیک دامپزشکی، می‌تواند منجر به ابتلا شود.
واکسن ذات‌الریه چیست؟
واکسن ذات‌الریه واکسنی است که از ابتلا به این بیماری جلوگیری می‌کند. دو نوع واکسن وجود دارد: واکسن کونژوگه پنوموکوکال که عمدتاً برای کودکان زیر دو سال استفاده می‌شود اما برای بزرگسالان نیز تجویز می‌شود، و واکسن مخصوص بزرگسالان که معمولاً یک دوز است. برخلاف واکسن آنفلوآنزا که سالانه تزریق می‌شود، واکسن ذات‌الریه نیاز به تزریق سالانه ندارد اما ممکن است به دوزهای تقویتی نیاز باشد.
این واکسن‌ها بدن را تحریک می‌کنند تا پروتئین‌هایی به نام آنتی‌بادی تولید کند که باکتری‌های عامل ذات‌الریه را از بین می‌برند و از ابتلا به بیماری محافظت می‌کنند. واکسن‌ها حاوی باکتری یا ویروس زنده نیستند، بنابراین باعث بیماری نمی‌شوند.
چه کسانی باید واکسن ذات‌الریه را تزریق کنند؟
افراد زیر باید واکسن را دریافت کنند:
- افراد بالای ۶۵ سال
- دارای بیماری‌های مزمن مانند آسم، ایدز، سرطان، بیماری سلول داسی شکل، بیماری کلیوی، نشت مایع مغزی نخاعی یا کاشت حلزون گوش
- دارای سیستم ایمنی ضعیف
- سیگاری‌ها
واکسن نمی‌تواند از تمام انواع ذات‌الریه جلوگیری کند، اما افرادی که واکسن را دریافت می‌کنند معمولاً بیماری خفیف‌تری دارند، مدت زمان بیماری کوتاه‌تر است و عوارض کمتری مشاهده می‌شود. این واکسن از ۲۳ نوع باکتری ذات‌الریه محافظت می‌کند.
ایمنی و عوارض واکسن ذات‌الریه در سالمندان
واکسن ذات‌الریه برای سالمندان ایمن است و می‌تواند ۵۰ تا ۷۰ درصد از موارد ذات‌الریه را پیشگیری کند. با این حال، برخی شرایط وجود دارد که نباید واکسن تزریق شود:
- حساسیت شدید به واکسن یا هر یک از اجزای آن
- واکنش شدید به واکسن‌های قبلی
- تب بالا؛ در این صورت باید تزریق واکسن تا بهبود وضعیت به تعویق بیفتد
عوارض جانبی شایع واکسن شامل تب، درد، تورم و قرمزی محل تزریق است. برخی افراد ممکن است به دلیل ترس از سوزن یا واکنش به تزریق، علائمی مانند حالت تهوع، سرگیجه، تغییرات دید، وزوز گوش و تعریق را تجربه کنند. برای کاهش اضطراب می‌توان هنگام تزریق به جای سوزن نگاه نکرد یا از تکنیک‌های آرام‌سازی مانند تنفس عمیق استفاده کرد.
واکنش‌های اضطراری و اقدامات لازم
واکنش‌های شدید و نادر به واکسن مانند آنافیلاکسی ممکن است رخ دهد که علائم آن شامل ضعف، مشکل در تنفس، خارش و تورم گلو، خس‌خس سینه، ضربان قلب سریع، سردرگمی، اضطراب، غش، استفراغ، کهیر و درد شکم است. این وضعیت یک اورژانس پزشکی است و باید فوراً با اورژانس تماس گرفته و به بیمارستان منتقل شد. در این حالت باید بیمار را در حالت خوابیده نگه داشت مگر اینکه مشکل تنفسی وجود داشته باشد.
اگر درباره واکسن ذات‌الریه نگرانی دارید، حتماً با پزشک خود مشورت کنید تا اطلاعات کامل و راهنمایی‌های لازم را دریافت کنید.
