هیسترکتومی یا جراحی برداشتن رحم، یکی از رایجترین جراحیها در میان زنان است و سالانه حدود 600 هزار مورد آن در ایالات متحده انجام میشود. بیش از 20 میلیون زن آمریکایی تاکنون این عمل را انجام دادهاند. اگرچه این جراحی معمولاً در زنان میانسال انجام میشود، اما انجام آن در سنین بالاتر از 60 سال نیز امکانپذیر و ایمن است، البته با در نظر گرفتن برخی ریسکها و شرایط خاص.
انواع مختلف هیسترکتومی
روشهای متنوعی برای انجام هیسترکتومی وجود دارد که هر کدام مزایا و معایب خاص خود را دارند:
- هیسترکتومی واژینال: رحم از طریق واژن برداشته میشود و ممکن است یک یا هر دو تخمدان و لولههای فالوپ نیز حذف شوند. این روش بدون برش خارجی است، درد کمتر و بهبودی سریعتری دارد و معمولاً هزینه کمتری نسبت به سایر روشها دارد.
- هیسترکتومی واژینال با کمک لاپاراسکوپی: در این روش از دوربین و فناوری ویدیویی برای دید بهتر استفاده میشود و سه برش کوچک در ناحیه شکم ایجاد میشود. این روش باعث بهبود سریعتر، درد کمتر و جای زخم کمتر میشود اما زمان جراحی طولانیتر است.
- هیسترکتومی شکمی: رایجترین نوع هیسترکتومی است که از طریق برش بزرگ در شکم انجام میشود. این برش میتواند عمودی از ناف تا خط موی عانه یا افقی (برش بیکینی) باشد. این روش دوره نقاهت طولانیتر و جای زخم قابل توجهتری دارد.
- هیسترکتومی شکمی با کمک لاپاراسکوپی: مشابه روش قبلی است اما با یک برش کوچک و استفاده از دوربین انجام میشود و فقط زمانی استفاده میشود که دهانه رحم سالم باشد و برداشته نشود.
- هیسترکتومی لاپاراسکوپی با کمک ربات: جراح از طریق کنترل از راه دور و فناوری ویدیویی عمل را انجام میدهد و 3 تا 4 برش کوچک ایجاد میشود. این روش جای زخم کمتری دارد اما نتایج جراحی بهتر از سایر روشها اثبات نشده است.
دلایل انجام هیسترکتومی
<pچندین مشکل پزشکی ممکن است باعث شود زن به هیسترکتومی نیاز پیدا کند، از جمله:
- فیبرومهای رحم (تومورهای غیرسرطانی)
- آندومتریوز (رشد بافت مشابه پوشش رحم در خارج از رحم که دردناک است)
- سرطان رحم، تخمدان، لولههای فالوپ یا دهانه رحم
- افتادگی لگن (ضعف بافتها و عضلات نگهدارنده رحم و واژن)
- خونریزی غیرقابل کنترل پس از زایمان
خطرات و ایمنی هیسترکتومی در سنین بالاتر
عوارض احتمالی پس از هیسترکتومی شامل عفونت، تب، خونریزی، و آسیب به اندامهای داخلی مانند مثانه یا روده است. شدت این عوارض به نوع جراحی و شرایط فرد بستگی دارد. زنان مسنتر ممکن است تحمل کمتری نسبت به استرس جراحی و عوارض داشته باشند که میتواند خطر مشکلات پس از عمل یا حتی مرگ زودرس را افزایش دهد.
با این حال، هیسترکتومی برای زنان بالای 60 سال و حتی 75 سال و بیشتر، در صورت انجام ارزیابی دقیق پزشکی پیش از جراحی و مراقبتهای منظم پس از عمل، معمولاً ایمن است. پزشکان معمولاً ابتدا گزینههای درمانی کمتر تهاجمی مانند سونوگرافی، تست پاپ، هیستروسکوپی، ابلیشن آندومتر و لاپاراسکوپی را بررسی میکنند تا در صورت امکان از جراحی بزرگ جلوگیری یا آن را به تعویق بیندازند.
در نهایت، تصمیمگیری درباره هیسترکتومی باید با مشورت پزشک متخصص و بررسی دقیق شرایط فردی انجام شود تا بهترین و ایمنترین گزینه انتخاب گردد.

