انگیزه درونی چیست و چگونه آن را در زندگی روزمره تقویت کنیم؟

در زندگی روزمره، دلایل مختلفی برای انجام فعالیت‌ها وجود دارد. برخی کارها را به خاطر لذت و رضایت واقعی انجام می‌دهیم و برخی دیگر به دلیل مزایایی مانند دریافت حقوق یا پاداش. اگر بیشتر فعالیت‌ها را صرفاً به خاطر لذت انجام می‌دهید و حاضر هستید بدون دریافت هیچ پاداشی آن‌ها را انجام دهید، شما تحت تأثیر انگیزه درونی قرار دارید. روانشناسان این نوع انگیزه را با کیفیت بالاتری نسبت به سایر انواع انگیزه می‌دانند و توصیه می‌کنند برای موفقیت در زندگی آن را تقویت کنید.

انگیزه درونی چیست؟

انگیزه به معنای دلیلی است که باعث می‌شود فرد به شکلی خاص عمل کند تا به هدفی برسد. این انگیزه می‌تواند ساده یا پیچیده باشد و در انسان‌ها و حیوانات وجود دارد. انگیزه درونی زمانی شکل می‌گیرد که دلیل انجام کاری از درون خود فرد نشأت می‌گیرد، یعنی علاقه و اشتیاق واقعی به انجام آن کار وجود دارد. به عنوان مثال، کودکی که بارها تلاش می‌کند اشیاء را بگیرد، گاز بگیرد یا پرت کند، نمونه‌ای از انگیزه درونی است. در بزرگسالان، انجام کاری صرفاً برای لذت بردن، یادگیری، تجربه کردن چیزهای جدید یا به چالش کشیدن خود نمونه‌هایی از انگیزه درونی هستند. به همین دلیل است که بسیاری از افراد به سفر می‌روند، باغبانی می‌کنند، بازی‌های فکری انجام می‌دهند یا کتاب می‌خوانند.

داشتن انگیزه درونی می‌تواند اعتماد به نفس را افزایش دهد، حس مفید بودن و هدفمندی را به فرد بدهد و خلاقیت و استقلال را تقویت کند.

علم پشت انگیزه درونی

مفهوم انگیزه درونی نخستین بار در سال ۱۹۸۵ توسط روانشناسان دانشگاه راچستر، ریچارد رایان و ادوارد دسی مطرح شد. آن‌ها نظریه خودتعیینی را ارائه کردند که برخلاف باور رایج آن زمان بود که افراد فقط با وعده پاداش بهتر عمل می‌کنند. این نظریه می‌گوید انگیزه درونی از تمایل ذاتی انسان‌ها به رشد و بهتر شدن ناشی می‌شود. بر اساس این نظریه، سه نیاز روانشناختی ذاتی وجود دارد که انگیزه درونی را شکل می‌دهد:

وقتی هر سه این نیازها برآورده شوند، انگیزه درونی در بالاترین سطح خود قرار دارد.

نمونه‌هایی از انگیزه درونی

• یادگیری زبان جدید به خاطر علاقه به تجربه چیزهای تازه، نه صرفاً برای قبولی در آزمون
• گذراندن وقت با دوستان به خاطر لذت بردن از همراهی آن‌ها، نه برای افزایش جایگاه اجتماعی
• مرتب کردن خانه به خاطر دوست داشتن محیط تمیز، نه برای تحت تأثیر قرار دادن دیگران
• ورزش کردن برای لذت و چالش جسمی، نه برای دریافت جایزه یا ظاهر بهتر
• پذیرفتن مسئولیت بیشتر در کار به خاطر علاقه به انجام کارهای مفید، نه برای جلب توجه مدیران
• خلق آثار هنری به خاطر آرامش و لذت درونی، نه برای کسب درآمد
• داوطلب شدن برای کمک به دیگران به خاطر حس رضایت درونی، نه برای بهبود رزومه

تفاوت انگیزه درونی و بیرونی

انگیزه بیرونی زمانی است که فرد کاری را به خاطر مزایای خارجی مانند پول، تایید اجتماعی یا اجتناب از تنبیه انجام می‌دهد. برای مثال، دانش‌آموزی که فقط برای جلوگیری از تنبیه والدین درس می‌خواند، انگیزه بیرونی دارد. مطالعات نشان داده‌اند که انگیزه بیرونی به تنهایی ممکن است باعث کاهش علاقه و مشارکت شود.

اگرچه انگیزه درونی و بیرونی مفاهیمی متضاد هستند، اما می‌توانند همزمان وجود داشته باشند. مثلاً ممکن است کسی زبان جدیدی یاد بگیرد چون به فرهنگ آن علاقه دارد و هم‌زمان به خاطر ارتقای شغلی نیز این کار را انجام دهد. در برخی موارد، انگیزه درونی قوی‌تر است چون مانند موتوری است که بدون نیاز به سوخت خارجی کار می‌کند، اما در شرایطی مانند انجام وظایف کاری ناخوشایند، انگیزه بیرونی مانند ترس از از دست دادن شغل می‌تواند محرک باشد.

چگونه انگیزه درونی را تقویت کنیم؟

• سعی کنید کارهای خود را جذاب و سرگرم‌کننده کنید تا بیشتر درگیر آن‌ها شوید.
• اهداف قابل دستیابی تعیین کنید و آن‌ها را فرصتی برای یادگیری مهارت‌های جدید بدانید، نه صرفاً برای دریافت پاداش.
• معنای کار خود را بیابید و روی ارزش آن برای دیگران و هدف بزرگ‌تر تمرکز کنید.
• وقتی احساس بی‌انگیزگی می‌کنید، به انجام کارهایی بپردازید که دوست دارید یا همیشه می‌خواستید انجام دهید.
• به دیگران کمک کنید، از دوستان حمایت کنید یا در سازمان‌های داوطلبانه فعالیت کنید تا حس رضایت درونی را تجربه کنید.