با افزایش سن، تغییراتی در سلامت چشم و بینایی افراد رخ میدهد که طبیعی است اما میتوان با رعایت نکاتی از بروز مشکلات جدی جلوگیری کرد یا روند آنها را کند کرد. تحقیقات نشان میدهد که از هر ۲۸ آمریکایی بالای ۴۰ سال، یک نفر دچار کاهش بینایی مرتبط با سن میشود و این آمار تا سال ۲۰۵۰ دو برابر خواهد شد.
اختلالات بینایی میتواند فعالیتهای روزمره را مختل کند و خطراتی مانند مشکلات حرکتی، افسردگی، اضطراب، کاهش تواناییهای شناختی و حتی کاهش طول عمر را افزایش دهد.
تغییرات چشم با افزایش سن
با گذشت زمان، چشمها دچار تغییرات فیزیکی میشوند که بر عملکرد آنها تأثیر میگذارد، از جمله:
- کاهش انعطافپذیری عدسی که توانایی فوکوس از نزدیک به دور را کاهش میدهد.
- تغییر رنگ عدسی که بر نحوه پردازش نور تأثیر میگذارد.
- کاهش قدرت عضلات کنترلکننده اندازه مردمک و واکنش آن به نور.
- کاهش تولید اشک که باعث خشکی چشم میشود.
این تغییرات معمولاً از حدود ۴۰ سالگی شروع شده و باعث مشکلاتی مانند دشواری در دیدن اشیاء نزدیک، به ویژه در نور کم، میشوند که به آن پیرچشمی گفته میشود.
علائم شایع دیگر شامل دشواری در تشخیص رنگها، نیاز به نور بیشتر برای دید بهتر، کندی تطابق چشمها با تغییرات نور محیط، سردرد و خستگی چشم هنگام مطالعه یا فعالیتهای نزدیک است.
بیماریهای شایع مرتبط با سن
علاوه بر تغییرات طبیعی، برخی بیماریها نیز در کاهش بینایی نقش دارند:
- شناورهای چشم: نقاط ریزی که در میدان دید حرکت میکنند و ناشی از تغییرات در ماده ژلمانند داخل چشم هستند.
- خشکی چشم: کاهش تولید اشک که باعث تاری دید و حساسیت به نور میشود و ممکن است احساس سوزش یا خراشیدگی ایجاد کند.
- آب مروارید: تجمع پروتئینها در عدسی که باعث کدر شدن آن و کاهش عبور نور به شبکیه میشود.
- گلوکوم: افزایش فشار داخل چشم که میتواند به عصب بینایی آسیب زده و منجر به کاهش دائمی بینایی شود.
- اختلالات شبکیه: مانند دژنراسیون ماکولا که شایعترین علت کاهش بینایی در افراد بالای ۵۰ سال است و باعث از دست رفتن دید مرکزی میشود.
نکات مهم برای مراقبت از چشمها در سنین بالا
برای حفظ سلامت چشم و کاهش خطر ابتلا به بیماریهای چشمی، توصیه میشود:
- معاینات منظم چشم انجام دهید. بزرگسالان سالم باید طبق جدول زیر به چشمپزشک مراجعه کنند:
| سن | فاصله بین معاینات |
|---|---|
| زیر ۳۰ سال | هر ۵ تا ۱۰ سال |
| ۴۰ تا ۵۴ سال | هر ۲ تا ۴ سال |
| ۵۵ تا ۶۴ سال | هر ۱ تا ۳ سال |
| بالای ۶۵ سال | هر سال |
افرادی که دیابت، فشار خون بالا یا سابقه خانوادگی گلوکوم یا کاهش بینایی دارند، باید معاینات دقیقتر و با فواصل کوتاهتر انجام دهند.
- عینک آفتابی بزنید تا چشمها در برابر اشعه ماوراء بنفش محافظت شوند.
- از مصرف دخانیات پرهیز کنید زیرا خطر ابتلا به بیماریهای چشمی را افزایش میدهد.
- فشار خون خود را کنترل کنید تا از آسیب به رگهای چشم جلوگیری شود.
- رژیم غذایی سالم و سرشار از ویتامینهای آنتیاکسیدان مانند A، C، E، زینک، لوتئین، زآگزانتین و اسیدهای چرب امگا-۳ داشته باشید.
- فعالیت بدنی منظم داشته باشید که خطر بیماریهای چشمی مرتبط با سن را کاهش میدهد.
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟
تغییرات ناگهانی در بینایی مانند تاری دید، دیدن نورهای چشمکزن، درد چشم، دوبینی، دید تونلی یا قرمزی و تورم اطراف چشم باید فوراً توسط پزشک بررسی شود تا از بروز آسیبهای جدی جلوگیری شود.
با رعایت سبک زندگی سالم و مراجعه منظم به چشمپزشک میتوان بسیاری از مشکلات بینایی مرتبط با سن را مدیریت و درمان کرد.

