بیماری پارکینسون یک اختلال عصبی است که بخشهایی از مغز و بدن را تحت تأثیر قرار میدهد. این بیماری معمولاً در افراد بالای ۵۰ سال تشخیص داده میشود و با کاهش سطح دوپامین، مادهای شیمیایی در مغز، باعث بروز مشکلات حرکتی و سایر علائم میشود.
پارکینسون حدود ۱ درصد از افراد بالای ۶۰ سال و ۵ درصد از افراد بالای ۸۵ سال را مبتلا میکند. این بیماری بیشتر پس از ۶۰ سالگی ظاهر میشود و هنوز علت دقیق آن مشخص نیست. عوامل ژنتیکی و تماس با برخی سموم ممکن است ریسک ابتلا را افزایش دهند. همچنین مردان بیشتر از زنان در معرض این بیماری قرار دارند و داشتن سابقه خانوادگی پارکینسون احتمال ابتلا را بالا میبرد.
چگونه علائم پارکینسون را در بزرگسالان تشخیص دهیم؟
علائم اولیه پارکینسون معمولاً خفیف و نامحسوس هستند و اغلب از یک طرف بدن شروع میشوند. این علائم شامل:
- لرزش: معمولاً در یک دست شروع میشود و ممکن است حتی در حالت استراحت نیز دیده شود.
- کندی حرکت: انجام کارهای روزمره ممکن است زمانبر و دشوار شود و راه رفتن نیز مشکلساز گردد.
- سفتی عضلات: محدودیت حرکت و درد در عضلات بدن ایجاد میشود.
- مشکلات تعادل و وضعیت بدن: ممکن است فرد دچار خمیدگی کمر و عدم تعادل شود.
- اختلالات گفتاری: صدا ممکن است یکنواخت، ضعیف یا سریع شود و در گفتار تردید یا لکنت ایجاد گردد.
- مشکلات نوشتاری: دستخط تغییر کرده و نوشتن سریع دشوار میشود.
- اختلالات عاطفی: افسردگی و تغییرات خلقی در برخی بیماران دیده میشود.
- مشکل در بلع: بلع سختتر شده و ترشح بزاق افزایش مییابد.
- مشکلات ادراری و گوارشی: برخی بیماران دچار مشکلات ادراری یا یبوست میشوند.
- اختلالات خواب: بیدار شدن مکرر در شب و مشکلات خواب شایع است.
- مشکل در جویدن و خوردن: در مراحل پیشرفته بیماری، این مشکلات بیشتر میشوند.
شروع علائم در افراد مختلف متفاوت است و ممکن است به تدریج ظاهر شود، به گونهای که با علائم طبیعی پیری اشتباه گرفته شود. معمولاً لرزش، سفتی عضلات، مشکلات خواب، یبوست، کاهش حس بویایی و بیقراری پاها از اولین نشانهها هستند.
روشهای درمان بیماری پارکینسون
در حال حاضر درمان قطعی برای پارکینسون وجود ندارد و درمانها بیشتر بر کنترل علائم تمرکز دارند. داروهای مختلفی برای افزایش سطح دوپامین و کنترل علائم غیرحرکتی استفاده میشوند. رایجترین داروی مورد استفاده لوودوپا (L-dopa) است که به مغز کمک میکند دوپامین بیشتری تولید کند، اما ممکن است عوارضی مانند تهوع، استفراغ، فشار خون پایین و اختلالات خواب ایجاد کند. به همین دلیل معمولاً همراه با داروی کاربیدوپا تجویز میشود که این عوارض را کاهش میدهد.
داروهای دیگر شامل داروهایی هستند که دوپامین را تقلید میکنند، مهارکنندههای MAO-B که از تخریب دوپامین جلوگیری میکنند، مهارکنندههای COMT که دوپامین را تجزیه میکنند، آمانتادین برای کاهش حرکات غیرارادی و داروهای آنتیکولینرژیک برای کاهش لرزش و سفتی عضلات.
در صورتی که داروها پاسخ مناسبی ندهند، جراحی تحریک عمقی مغز (DBS) میتواند گزینهای موثر باشد. در این روش الکترودهایی در مغز کاشته میشود که به دستگاهی در قفسه سینه متصل است و علائمی مانند لرزش، کندی حرکت و سفتی عضلات را کاهش میدهد.
علاوه بر دارو و جراحی، درمانهای فیزیکی، کاردرمانی و گفتاردرمانی نیز به بهبود عملکرد حرکتی، گفتاری و روانی بیماران کمک میکنند. ورزش منظم و تغذیه مناسب نیز در کنترل مشکلات عضلانی و تعادلی نقش مهمی دارند.

