واکسن آنفلوآنزا برای سالمندان: بهترین گزینه‌ها و نکات مهم

با افزایش سن، سیستم ایمنی بدن ضعیف‌تر می‌شود و سالمندان در معرض خطر بیشتری برای ابتلا به عوارض شدید آنفلوآنزا قرار دارند. تغییرات سیستم ایمنی با افزایش سن باعث می‌شود این گروه سنی نسبت به بیماری آنفلوآنزا آسیب‌پذیرتر باشند. در واقع، بین ۷۰ تا ۸۵ درصد مرگ‌ومیرهای مرتبط با آنفلوآنزا در فصل‌های مختلف، مربوط به افراد بالای ۶۵ سال است و همچنین ۵۰ تا ۷۰ درصد بستری‌های ناشی از آنفلوآنزا در همین گروه سنی اتفاق می‌افتد.

خوشبختانه پیشرفت‌های پزشکی منجر به تولید واکسن‌های با دوز بالا و اختصاصی برای سالمندان شده است که می‌تواند محافظت بهتری در برابر آنفلوآنزا فراهم کند.

انواع واکسن آنفلوآنزا برای سالمندان

واکسن‌های آنفلوآنزا هر ساله با توجه به تغییرات ویروس‌ها به‌روزرسانی می‌شوند و به دلیل کاهش ایمنی بدن با گذشت زمان، تزریق سالانه واکسن توصیه می‌شود تا بهترین محافظت حاصل شود. واکسن‌های سنتی آنفلوآنزا برای سالمندان ممکن است به اندازه کافی مؤثر نباشند، اما چند گزینه تخصصی برای این گروه وجود دارد که شامل موارد زیر است:

• واکسن با دوز بالا (Fluzone High-Dose): این واکسن چهار برابر آنتی‌ژن بیشتری نسبت به واکسن‌های معمولی دارد. آنتی‌ژن ماده‌ای است که بدن را قادر می‌سازد ویروس‌ها را شناسایی و مقابله کند. آزمایش‌ها نشان داده‌اند این واکسن حدود ۲۴ درصد مؤثرتر از واکسن‌های معمولی برای سالمندان است.
• واکسن آدجوانت‌دار (Fluad): این واکسن حاوی ماده‌ای افزاینده است که پاسخ ایمنی قوی‌تری ایجاد می‌کند. در آزمایش‌های پزشکی، سالمندانی که این واکسن را دریافت کردند، پاسخ ایمنی به مراتب بهتری نسبت به واکسن سنتی داشتند. این واکسن بدون استفاده از ویروس آنفلوآنزا یا تخم‌مرغ تولید می‌شود و احتمالاً مؤثرتر از واکسن‌های دوز استاندارد است.
• واکسن نوترکیب (Flublok): این واکسن با فناوری DNA نوترکیب ساخته شده و برخلاف روش سنتی که از تخم‌مرغ استفاده می‌شود، فاقد تخم‌مرغ است. همچنین حاوی سه برابر آنتی‌ژن نسبت به واکسن‌های معمولی است که می‌تواند پاسخ ایمنی قوی‌تری ایجاد کند. این گزینه برای سالمندانی که به تخم‌مرغ حساسیت دارند، مناسب است.

اگر هیچ‌یک از این واکسن‌ها در دسترس نبود، سالمندان باید واکسن استاندارد آنفلوآنزا را دریافت کنند. همچنین افراد بالای ۶۵ سال نباید از واکسن اسپری بینی استفاده کنند.

علائم آنفلوآنزا و هشدارهای اورژانسی

علائم معمول آنفلوآنزا شامل تب، سرفه، گلودرد، آبریزش یا گرفتگی بینی، دردهای عضلانی، سردرد، لرز و خستگی است. برخی افراد ممکن است استفراغ و اسهال نیز داشته باشند. گاهی افراد بدون تب، فقط علائم تنفسی را تجربه می‌کنند.

در صورت بروز علائم هشداردهنده زیر، باید فوراً به پزشک مراجعه کرد:

• مشکل در تنفس
• تنگی نفس
• درد یا فشار در قفسه سینه یا شکم
• سرگیجه یا گیجی
• تشنج
• تب یا سرفه‌ای که قطع و وصل می‌شود
• بدتر شدن بیماری‌های زمینه‌ای

درمان آنفلوآنزا

درمان آنفلوآنزا باید هر چه سریع‌تر آغاز شود، چرا که داروهای ضدویروسی بهترین اثر را در ۴۸ ساعت اول پس از شروع علائم دارند. این داروها با جلوگیری از تکثیر ویروس در بدن، شدت بیماری را کاهش داده و به بهبود سریع‌تر کمک می‌کنند. برای دریافت این داروها نیاز به نسخه پزشک است.

عوارض جانبی واکسن آنفلوآنزا در سالمندان

سالمندانی که واکسن با دوز بالا دریافت می‌کنند ممکن است در هفته اول پس از تزریق دچار عوارضی مانند درد، سردرد، درد عضلانی، خستگی و قرمزی یا تورم در محل تزریق شوند که معمولاً طی ۱ تا ۳ روز برطرف می‌شود.

نکات مهم برای واکسیناسیون سالمندان

پزشکان توصیه می‌کنند افراد بالای ۶۵ سال علاوه بر واکسن آنفلوآنزا، واکسن پنوموکوکال را نیز دریافت کنند تا در برابر بیماری‌هایی مانند ذات‌الریه، مننژیت و عفونت‌های خونی محافظت شوند. ذات‌الریه یکی از عوارض جدی آنفلوآنزا است که می‌تواند کشنده باشد.

برای پیشگیری از آنفلوآنزا همچنین رعایت نکات زیر توصیه می‌شود:

• شست‌وشوی مکرر دست‌ها
• استفاده از ضدعفونی‌کننده‌های الکلی
• پوشاندن دهان هنگام سرفه یا عطسه با دستمال و دور انداختن آن
• سرفه کردن در آرنج به جای دست
• خودداری از لمس چشم، بینی و دهان
• دوری از تماس نزدیک با افراد بیمار