شاید شنیده باشید که میگویند «سگ پیر ترفندهای جدید یاد نمیگیرد.» اما تحقیقات جدید نشان میدهد که این باور نادرست است و مغز افراد مسن حتی در برخی زمینهها بهتر از مغز جوانان عمل میکند.
توانایی یادگیری در سنین بالاتر
مطالعهای روی افراد 58 تا 86 ساله که در طول سه ماه، سه تا پنج کلاس جدید را گذراندند نشان داد که پس از فقط یک و نیم ماه، تواناییهای ذهنی آنها به سطح افرادی که 30 سال جوانتر بودند رسید. بسیاری تصور میکنند کودکان و جوانان بهتر یاد میگیرند، اما واقعیت این است که کودکان به دلیل شرایط و محیطی که در آن قرار دارند، بیشتر در حال یادگیری هستند. در حالی که نیمی از افراد بالای 40 سال هر هفته چیز جدیدی یاد نمیگیرند. بنابراین اگر سالمندان هم مانند کودکان به یادگیری بپردازند، توانایی آن را دارند.
مزایای یادگیری بعد از 60 سالگی
با افزایش سن، عملکرد مغز تغییر میکند؛ سرعت آن ممکن است کاهش یابد، اما بخشهای بیشتری از مغز در انجام وظایف به کار گرفته میشود که نشاندهنده بهبود عملکرد است. کاهش سطح تستوسترون در مردان و زنان باعث میشود مغز سالمندان کنترل بهتری روی تکانهها داشته باشد و نوسانات خلقی کمتر در تصمیمگیریها دخالت کنند. همچنین تجربه بیشتر در سنین بالاتر باعث بهبود مهارتهایی مانند:
- تواناییهای کلامی و گسترش دایره واژگان
- استدلال استقرایی و تصمیمگیری بهتر بر اساس اطلاعات موجود
- مهارتهای دیداری-فضایی در قضاوت حرکت اشیاء
- ریاضیات پایه به دلیل تمرین بیشتر
- کاهش واکنش به موقعیتهای منفی به دلیل کاهش حساسیت آمیگدالا
- احساس رضایت بیشتر از زندگی و پذیرش شرایط
موانع یادگیری در سنین بالا
اعتماد به نفس پایین بزرگترین مانع است؛ در تحقیقی افراد بالای 60 سال حتی در انجام کارهای ساده حافظهای به توانایی خود شک داشتند که باعث طولانیتر شدن انجام کارها میشد. همچنین اضطراب امتحان و نگرانی از حافظه و یادگیری میتواند تمرکز را کاهش دهد و یادگیری را دشوارتر کند.
نکاتی برای یادگیری بهتر بعد از 60 سالگی
- چالشپذیری ذهن: مسیرهای عصبی در مغز افراد مسن شکل گرفتهاند، بنابراین باید فقط به یادگیری اطلاعات جدید اکتفا نکرد و دیدگاههای تازه را هم جستوجو کرد. انجام کارهای جدید، تغییر مسیر رفتوآمد یا مطالعه کتابهای تاریخی که دید شما را تغییر میدهد، مفید است.
- ورزش: ورزش منظم برای تقویت مغز بسیار موثر است. در مطالعهای روی 160 نفر، افرادی که سه بار در هفته به مدت 45 دقیقه ورزش میکردند، بهبود قابل توجهی در حافظه و تفکر داشتند. ترکیب ورزش با رژیم غذایی سالم قلبی، نتایج بهتری به همراه داشت.
بنابراین یادگیری در سنین بالاتر نه تنها ممکن است بلکه میتواند مغز را فعالتر و قویتر کند و کیفیت زندگی را بهبود بخشد.

