طب فشاری یا آکوپرسور، روشی است که در آن با وارد کردن فشار ملایم روی نقاط خاصی از بدن، میتوان به کاهش اضطراب، درد یا حالت تهوع کمک کرد. این روش مشابه طب سوزنی است اما بدون استفاده از سوزن انجام میشود و به جای آن با انگشت نقاط مشخصی را فشار میدهند یا به صورت دایرهای ماساژ میدهند.
در طب سنتی چینی، مسیرهایی به نام مریدین در سراسر بدن وجود دارد که انرژی را بین سطح پوست و اندامهای داخلی منتقل میکنند. نقاطی که روی این مسیرها قرار دارند و به آنها «آکوپوینت» گفته میشود، محلهایی هستند که اختلالات داخلی بدن ممکن است در آنها منعکس شود.
نقاط فشار برای کاهش حالت تهوع
فشار دادن این نقاط میتواند حالت تهوع ناشی از شرایط مختلف مانند بیماری حرکت، بارداری یا شیمیدرمانی را کاهش دهد. مهمترین این نقاط عبارتند از:
| نام نقطه | محل قرارگیری | روش استفاده |
|---|---|---|
| Pericardium 6 (P6) یا Nei Kuan | روی مچ دست، زیر انگشت اشاره، بین دو تاندون بزرگ | دست را باز کنید، سه انگشت دست دیگر را روی مچ قرار دهید، شست را زیر انگشت اشاره بگذارید و نقطه بین دو تاندون را با فشار انگشت ماساژ دهید. چند دقیقه روی هر مچ تکرار شود. |
| Stomach 36 (ST36 یا Zu San Li) | چهار انگشت پایینتر از زانو و یک انگشت کنار استخوان ساق پا | روی این نقطه فشار ملایم وارد کنید تا به کاهش تهوع کمک کند. |
| Large Intestine 4 (LI4 یا He Gu) | فضای گوشتی بین انگشت شست و اشاره | این نقطه را به مدت پنج دقیقه با فشار متوسط ماساژ دهید. این نقطه علاوه بر تهوع، برای کاهش درد و سردرد نیز مفید است. |
نحوه انجام طب فشاری
برای انجام طب فشاری به دیگران، بهتر است فرد در حالت نشسته یا درازکش راحت باشد. ابتدا چند نفس عمیق بکشید تا آرامش ایجاد شود. دستان خود را گرم کنید و سپس با انگشتان به صورت دایرهای یا ضربهای نقاط مورد نظر را فشار دهید. فشار باید بین ۱۰ تا ۳۰ ثانیه باشد و شدت آن بسته به تحمل فرد میتواند سبک یا متوسط باشد.
خطرات و نکات احتیاطی
استفاده از طب فشاری معمولاً بیخطر است اما اگر فشار بیش از حد باشد ممکن است پوست کبود و دردناک شود. زنان باردار باید در استفاده از برخی نقاط مانند Large Intestine 4 و Liver 3 احتیاط کنند.
اثربخشی طب فشاری در کاهش تهوع
مطالعات متعددی نشان دادهاند که طب فشاری میتواند به کنترل حالت تهوع کمک کند. برای مثال، در افرادی که میگرن دارند، فشار روی نقطه Nei Kuan باعث کاهش تهوع میشود. همچنین در مطالعهای روی ۱۷ زن تحت شیمیدرمانی برای سرطان سینه، فشار روی نقاط P6 و ST36 شدت تهوع را کاهش داد.
در جراحیها نیز فشار روی نقطه Nei Kuan به طور قابل توجهی تعداد موارد استفراغ و تهوع پس از عمل را تا ۲۴ ساعت کاهش داده است.

