خشم یک احساس طبیعی و سالم است، اما بروز مکرر و شدید آن میتواند به سلامت جسم و روان آسیب برساند. گاهی این خشم ناشی از احساسات سرکوبشده است و گاهی به دلایل پزشکی مختلفی برمیگردد که باید شناسایی و درمان شود.
بیماریها و شرایطی که ممکن است باعث خشم شوند
دمانس (زوال عقل): در انواع مختلف دمانس مانند آلزایمر یا دمانس جسم لوئی، افراد ممکن است به دلیل ناتوانی در برقراری ارتباط یا ناراحتی جسمی، ناگهان عصبانی شوند. مراقبان باید علت خشم را بررسی کنند و به دنبال دلایل فوری باشند.
داروهای ضد اضطراب و خوابآور: بنزودیازپینها که برای اضطراب، اختلال هراس، PTSD و بیخوابی تجویز میشوند، ممکن است در برخی افراد باعث بروز خشم ناگهانی شوند، بهویژه اگر فرد از قبل شخصیت پرخاشگر داشته باشد.
اختلال طیف اوتیسم: افراد مبتلا به اوتیسم ممکن است به طور ناگهانی و بدون هشدار خشمگین شوند. عوامل محرک شامل استرس، تحریک بیش از حد حسی، نادیده گرفته شدن و تغییر در روتین روزانه است. مشکل در ارتباط برقرار کردن نیز این وضعیت را پیچیدهتر میکند.
داروهای کاهش کلسترول (استاتینها): برخی مطالعات نشان دادهاند که این داروها ممکن است با افزایش پرخاشگری مرتبط باشند، زیرا کاهش کلسترول باعث کاهش سطح سروتونین (هورمون شادی) میشود که میتواند به تحریکپذیری و افسردگی منجر شود.
افسردگی: تحریکپذیری یکی از علائم شایع افسردگی است و مردان افسرده ممکن است انفجارهای خشونتآمیز بیشتری داشته باشند. این اختلال قابل درمان با دارو و رواندرمانی است.
دیابت: تشخیص بیماری دیابت میتواند باعث احساسات مختلف از جمله خشم شود. همچنین کاهش قند خون میتواند به دلیل تأثیر هورمونهای تنظیمکننده قند و استرس، باعث تحریکپذیری شود.
صرع: پس از تشنج، برخی افراد ممکن است به طور ناگهانی پرخاشگر شوند. داروهای ضد تشنج نیز ممکن است باعث تغییرات رفتاری و انفجارهای خشم در کودکان شوند.
نارسایی کبد: التهاب و بیماریهای کبدی میتوانند باعث تجمع سموم در بدن شوند که به اختلالات مغزی و تغییرات شخصیتی از جمله خشم منجر میشود.
اختلالات هورمونی زنان (پریمنس و یائسگی): تغییرات سطح استروژن و پروژسترون قبل از قاعدگی و در دوران یائسگی میتواند باعث تحریکپذیری و خشم شود.
سکته مغزی: آسیب به بخشهایی از مغز که مسئول کنترل احساسات هستند، میتواند باعث افزایش تحریکپذیری و تغییرات رفتاری شود.
پرکاری تیروئید: تولید بیش از حد هورمون تیروئید میتواند باعث اضطراب و تنش شود که به خشم و تحریکپذیری منجر میشود.
بیماری ویلسون: این بیماری ژنتیکی باعث تجمع مس در کبد و مغز میشود و میتواند باعث تغییرات شخصیتی و خشم شود.
راهکارهای مدیریت خشم
- تمرین تنفس عمیق و گفتگوی درونی مثبت
- صحبت کردن درباره احساسات و جلب حمایت دیگران
- ثبت افکار خشمگینانه برای شناخت بهتر الگوهای رفتاری
- یادگیری بیان خواستهها به روشهای سالم و سازنده
- جستجوی جنبههای طنز و مثبت در موقعیتها
اگر احساس میکنید خشم شما ناشی از یکی از شرایط پزشکی یا دارویی ذکر شده است، حتماً با پزشک خود مشورت کنید و در صورت نیاز به مشاور روانشناسی مراجعه نمایید.

