بسیاری از افراد دو اصطلاح «طب مکمل» و «طب جایگزین» را بهجای یکدیگر به کار میبرند، اما این دو در واقع تفاوتهایی دارند. هر دو به روشهای درمانی خارج از جریان اصلی پزشکی غربی اشاره دارند، مانند استفاده از گیاهان دارویی یا طب سوزنی، اما طب مکمل زمانی است که این روشها در کنار درمانهای پزشکی سنتی استفاده میشوند، در حالی که طب جایگزین به معنای استفاده از این روشها به جای درمانهای پزشکی رایج است.
نمونههایی از این روشهای غیرمتداول شامل یوگا، پزشکی کایروپراکتیک، مدیتیشن و ماساژ درمانی هستند. استفاده از طب جایگزین کمتر رایج است و متخصصان معمولاً توصیه میکنند که به جای آن از درمانهای پزشکی اثباتشده استفاده شود. اما طب مکمل روزبهروز بیشتر توسط پزشکان سنتی پذیرفته میشود و در بسیاری از مراکز پزشکی معتبر نیز ارائه میشود و حتی برخی از این روشها تحت پوشش بیمه قرار دارند.
چه کسانی میتوانند از طب مکمل و جایگزین بهرهمند شوند؟
به طور نظری، هر فردی میتواند از این روشها بهره ببرد، چه بیمار باشد و چه سالم. واکنش هر فرد به محصولات یا روشهای مختلف متفاوت است. برخی روشهای مکمل مانند طب سوزنی تحقیقات بیشتری دارند که نشان میدهد میتوانند در کاهش دردهای مزمن مانند درد کمر و گردن، دردهای ناشی از آرتریت و سردردهای مختلف مؤثر باشند. یوگا نیز میتواند به کاهش درد، افسردگی، اضطراب، فشار خون و ضربان قلب کمک کند.
برخی درمانهای مکمل مانند طب سوزنی میتوانند عوارض جانبی درمانهای سرطان مانند خستگی و تهوع را کاهش دهند.
آیا طب مکمل و جایگزین خطراتی دارد؟
بله، مانند هر نوع درمانی، این روشها نیز میتوانند خطراتی داشته باشند. استفاده از طب جایگزین به جای درمانهای پزشکی سنتی میتواند بسیار خطرناک و حتی تهدیدکننده زندگی باشد، زیرا ممکن است فرد درمانهای اثباتشده را دریافت نکند.
اما بسیاری از روشهای مکمل مانند مدیتیشن عوارض جانبی کمی دارند و میتوانند بهطور ایمن استفاده شوند. با این حال، برخی گیاهان دارویی، مکملها و ویتامینها ممکن است عوارض جانبی داشته باشند و چون تحت نظارت دقیق دولت نیستند، کیفیت و ایمنی آنها متفاوت است. همچنین طبیعی بودن به معنای ایمن بودن نیست.
خطرات خاص برخی محصولات طبیعی
| محصول | کاربرد | خطرات احتمالی |
|---|---|---|
| گل راعی (St. John’s Wort) | درمان افسردگی | کاهش اثربخشی برخی داروها مانند داروهای سرطان، سرکوبکنندههای ایمنی و داروهای ضد ویروسی |
| کاوا کاوا (Kava Kava) | کاهش اضطراب | خطر آسیب کبدی |
| ویتامین C | مکمل غذایی | مصرف زیاد ممکن است اثربخشی شیمیدرمانی و پرتودرمانی را کاهش دهد |
| محصولات گیاهی چینی و آیورودا | درمانهای سنتی | ممکن است حاوی فلزات سنگین مانند سرب یا آرسنیک باشند |
| مکملهای غذایی | مکملهای مختلف | ممکن است با درمانهای سرطان تداخل داشته باشند و حساسیت پوست را در پرتودرمانی افزایش دهند |
| درمان کایروپراکتیک | درمانهای طبیعی ستون فقرات | در موارد نادر منجر به سکته شده است؛ عوارض شایعتر شامل سردردهای خفیف و کوتاهمدت است |
آیا طب مکمل برای شما مناسب است؟
قبل از تصمیمگیری حتماً با پزشک خود مشورت کنید تا بهترین انتخاب را داشته باشید و پزشک بتواند شما را به یک متخصص معتبر و مجرب معرفی کند. ریسک عوارض جانبی زمانی کمتر است که درمان توسط فردی با آموزش و تجربه کافی انجام شود.
همچنین باید به هر دو پزشک خود و ارائهدهنده طب مکمل اطلاع دهید که چه درمانهای پزشکی سنتی دریافت میکنید تا بتوانید از مزایای هر دو روش به بهترین شکل بهرهمند شوید.

