با افزایش سن، انجام معاینات منظم پزشکی اهمیت زیادی دارد تا بتوان بیماریهای جدی را پیش از بروز علائم شناسایی و درمان کرد. یکی از این معاینات مهم، کولونوسکوپی است که به ویژه برای افراد بالای 50 سال توصیه میشود.
کولونوسکوپی چیست؟
کولونوسکوپی یک روش پیشگیرانه برای بررسی سلامت روده بزرگ است که حتی در صورت نداشتن علائم سرطان کولورکتال انجام میشود. این سرطان معمولاً از پولیپهای غیرطبیعی در روده یا رکتوم شروع میشود و با شناسایی و برداشتن این پولیپها میتوان خطر ابتلا به سرطان را کاهش داد.
در این روش، پزشک با استفاده از ابزاری بلند و انعطافپذیر به نام کولونوسکوپ که دوربین و نور در انتهای آن قرار دارد، داخل روده را مشاهده میکند. طی کولونوسکوپی ممکن است پزشک:
- روده را با جت آب تمیز کند،
- مایعات و مدفوع را با مکش خارج کند،
- هوا به روده تزریق کند تا دید بهتر شود،
- با ابزار جراحی بافت یا پولیپها را برای آزمایش بردارد،
- و هر مشکل شناسایی شده را درمان کند.
علاوه بر سرطان، کولونوسکوپی میتواند مشکلات دیگری مانند خونریزی، التهاب و زخمهای روده را نیز تشخیص دهد.
معایب کولونوسکوپی
اگرچه این روش معمول و ایمن است، اما خطراتی مانند خونریزی شدید، پارگی یا التهاب روده وجود دارد. پس از انجام کولونوسکوپی ممکن است درد یا ناراحتی داشته باشید. همچنین به دلیل بیهوشی، نیاز است کسی شما را به خانه برساند و ممکن است یک روز از کار خود مرخصی بگیرید.
آمادگی برای کولونوسکوپی
قبل از انجام کولونوسکوپی باید برای مدتی از خوردن و آشامیدن خودداری کنید. پزشک دستورالعملهای دقیق روزهداری و مصرف ملین برای پاکسازی روده را به شما میدهد. همچنین ممکن است لازم باشد مصرف برخی داروها مانند آسپرین یا ایبوپروفن که باعث رقیق شدن خون میشوند، متوقف شود.
فواصل انجام کولونوسکوپی بعد از 50 سالگی
اولین کولونوسکوپی معمولاً در سن 45 سالگی انجام میشود. اگر در گروه با ریسک متوسط باشید، توصیه میشود هر 10 سال یک بار تا سن 75 سالگی این آزمایش تکرار شود. در صورت داشتن ریسک بالاتر، ممکن است پزشک انجام کولونوسکوپی را هر سه سال یا کمتر پیشنهاد دهد.
عوامل افزایش خطر
اگر سابقه شخصی یا خانوادگی سرطان کولورکتال، پولیپهای خاص، بیماریهای التهابی روده مانند کولیت اولسراتیو یا کرون، یا سندرمهای ارثی سرطان کولورکتال دارید، در گروه پرخطر قرار میگیرید. همچنین افرادی که قبلاً به سرطان مبتلا شدهاند و تحت پرتودرمانی شکم قرار گرفتهاند، در معرض خطر بیشتری هستند.
کولونوسکوپی پس از 75 سالگی
پس از 75 سالگی، در صورت انجام منظم کولونوسکوپیهای قبلی بدون مشاهده علائم سرطان یا پیشسرطان، ممکن است پزشک اجازه دهد این آزمایشها متوقف شود. اما تصمیم نهایی باید با مشورت پزشک گرفته شود.
گزینههای جایگزین کولونوسکوپی
بر اساس سابقه پزشکی و خانوادگی، پزشک ممکن است آزمایشهای غربالگری جایگزین و کمتهاجمیتری مانند تست ایمونوشیمیایی مدفوع (FIT)، تست خون مخفی در مدفوع مبتنی بر گایاک (gFOBT) یا تست DNA چندهدفه مدفوع (mt-sDNA) را پیشنهاد دهد. این آزمایشها باید هر یک تا سه سال یک بار انجام شوند و برای افراد با ریسک متوسط یا کمتر مناسباند.
اهمیت انجام منظم کولونوسکوپی
عدم انجام کولونوسکوپی میتواند خطر پیشرفت سرطان بدون تشخیص زودهنگام را افزایش دهد که ممکن است درمان آن دشوار یا غیرممکن شود و حتی در صورت درمان، عوارض بلندمدت سلامت را به همراه داشته باشد.

