خالها تجمعاتی از سلولهای رنگدانهای روی پوست هستند که معمولاً در بزرگسالی ظاهر میشوند. بیشتر افراد بالغ خالهای معمولی دارند که معمولاً تا سن 40 سالگی کمرنگ یا ناپدید میشوند. اما ظهور خال جدید یا تغییر خالهای قبلی پس از 60 سالگی میتواند نشانهای از سرطان پوست باشد.
تفاوت خالهای معمولی و غیرمعمول
خالها ممکن است به صورت لکههای صاف یا برجسته روی پوست دیده شوند. برخی افراد از بدو تولد خال دارند و برخی دیگر در کودکی خالهای جدیدی پیدا میکنند. خالهای معمولی معمولاً بدون درد یا خارش هستند و سرطانزا نیستند. این خالها میتوانند صاف یا برجسته، صاف یا زبر، متقارن، گرد یا بیضی شکل باشند و رنگهای مختلفی از جمله رنگ پوست، صورتی، قهوهای یا سیاه داشته باشند. گاهی مو از آنها رشد میکند.
خالهای غیرمعمول بزرگتر از خالهای معمولی هستند و معمولاً بیش از یک رنگ دارند. شکل و حاشیههای نامنظمی دارند و اغلب در مناطقی از پوست که بیشتر در معرض آفتاب هستند، دیده میشوند. این نوع خالها معمولاً سرطانی نمیشوند اما نیاز به بررسی توسط متخصص پوست دارند.
تغییرات پوستی و خطرات خالهای جدید در سنین بالاتر
با افزایش سن، پوست نازکتر، خشکتر و روند بهبودی آن کندتر میشود. قرار گرفتن طولانیمدت در معرض آفتاب میتواند باعث چین و چروک، لکههای پیری و حتی سرطان پوست شود. بیشتر خالها مشکلی ایجاد نمیکنند اما برخی تغییرات در خالها میتواند نشانه سرطان پوست باشد، مانند:
- ظاهر شدن خال جدید
- خارش خال
- خونریزی خال
- تغییر رنگ خال
- بزرگتر شدن از حد معمول
- شکل نامنظم
- زخم یا دلمهای که خوب نمیشود
- پوستهپوسته یا خشک شدن خال
- درد در محل خال
افرادی که بیش از 50 خال دارند یا زیاد در معرض آفتاب هستند، بیشتر در معرض خطر سرطان پوست قرار دارند. همچنین سابقه خانوادگی سرطان پوست، داشتن پوست روشن که سریع آفتابسوخته میشود، موهای قرمز یا بلوند، سوختگی شدید آفتابی و استفاده از تختهای برنزهکننده، ریسک ابتلا را افزایش میدهد.
نکات مهم برای مراقبت از پوست و خالها پس از 60 سالگی
برای حفظ سلامت پوست و شناسایی به موقع مشکلات، نکات زیر توصیه میشود:
- ماهانه پوست خود را بررسی کنید و به دنبال خالهای جدید یا تغییرات در خالهای قبلی باشید. معیارهای «ABCDE» را در نظر بگیرید: تقارن، حاشیهها، رنگ، قطر و تغییرات خال.
- از کرم ضدآفتاب استفاده کنید و تا حد امکان در سایه بمانید تا از آسیبهای آفتاب جلوگیری شود.
- هرگونه تغییر مشکوک در پوست را به پزشک نشان دهید. عکس گرفتن از خالها برای مقایسه تغییرات میتواند مفید باشد.
- اگر خالی غیرعادی به نظر رسید، پزشک ممکن است آن را با جراحی کوچک بردارد و آزمایش کند تا وجود سلولهای سرطانی بررسی شود. خودسرانه خال را دستکاری نکنید.
چه زمانی باید فوراً به پزشک مراجعه کرد؟
خالهایی که از کودکی یا مدت طولانی روی پوست بودهاند معمولاً مشکلساز نیستند. اما خالهای جدید یا تغییر یافته باید توسط پزشک بررسی شوند. تشخیص زودهنگام سرطان پوست میتواند درمان موفقتری داشته باشد، زیرا سرطانهای پوستی در مراحل پیشرفته ممکن است به سایر اعضای بدن گسترش یابند.
افرادی که سابقه سرطان پوست دارند، اعضای خانوادهشان سرطان پوست داشتهاند، تعداد زیادی خال دارند یا زیاد در معرض آفتاب بودهاند، باید به طور منظم پوست خود را چک کنند و تحت نظر پزشک باشند.

